جمعه 8 اسفند 1404
تاریخ ایجاد: سه شنبه 13 تیر 1396   تاریخ بروزرسانی: دو شنبه 4 بهمن 1400   

 

 

 

فیزیوتراپی شیوه‌ای از درمان است که روشهای مختلف غیر دارویی و غیر جراحی مانند: تجهیزات فیزیکی، مانورهای دستی، تمرین درمانی و هیدرو تراپی و یا امکانات درمانهای طبیعی را برای پیشبرد معالجه به کار می‌گیرد. در این روشها از ورزش، نور، پرتوهای فرابنفش و فروسرخ، گرما و جریان برق استفاده می‌شود. فیزیوتراپی حیطه‌ای از پزشکی است که هدف آن پیشگیری از بیماری‌ها، درمان، توانبخشی و بالا بردن سطح سلامت می‌باشد.

واژه فیزیوتراپی از «فیزیو= عوامل فیزیکی و جسمانی » و «تراپی=درمان»، به‌ معنای ترکیبی درمان فیزیکی ساخته شده‌است. در بعضی از منابع لغت اصلی که کلمه فیزیوتراپی ازآن گرفته شده‌است،کلمه physiological therapeutics می‌باشد.البته مداخلات درمانی در فیزیوتراپی بخش کوچکی از عملیات آن محسوب می گردد. درفیزیوتراپی هدف ارتقای عملکرد فیزیکی بدن می‌باشد البته با توجه به تداخل و ارتباط زیاد سیستمهای بدن، درمانهای فیزیوتراپی که توسط فیزیوتراپیست انجام می‌شود مستقیم یا غیر مستقیم باعث بهبود عملکرد سیستم فیزیولوژیک نیز می‌شود. به عنوان مثال، فیزیوتراپی دستگاه تنفسی موجب بهبود درصد گازهای خون (دی اکسید کربن و اکسیژن) و تغییر میزان اسیدیته خون شده که به نوبه خود میتواند باعث بهبود سطح هشیاری شود.

فیزیوتراپیست در این رشته به عنوان درمانگر شناخته می‌شود که به نوعی یک پراکتیشینر نیز می‌باشد. با توجه به این که فیزیوتراپی درمان فیزیولوژیک و فیزیکی بیماریها است، آناتومی و حرکت شناسی (کینزیولوژی) و فیزیولوژی حرکت در آن از اهمیت بیشتری برخوردار است.

درمان در فیزیوتراپی به طور کلی به سه گروه اصلی تقسیم می شود:

۱-تمرین درمانی: فیزیوتراپیست به وسیله تجویز، انجام و آموزش ورزشهای درمانی خاص، ماساژ، ورزش در آب (هیدروتراپی)، اقدام به درمان بیمار یا افزایش سطح سلامت وی می کند.

۲- الکترو تراپی: درمان به وسیله دستگاههای ویژه انجام می‌شود. این دستگاهها معمولاً امواج خاصی را (امواج مایکرو ویو، امواج کوتاه رایویی، امواج مافوق صوت و امواج الکتریکی) که همگی توسط دستگاه به شکل خاصی تولیدشده و تغییر می یابند، شامل می شوند.

3- مهارتهای درمان با دست (منوال تراپی)

 

 

 حوزه های کاری فیزیوتراپی

 

فیزیوتراپیست ها می توانند به توانبخشی گروه های مختلفی از بیماران بپردازند که برخی از این موارد در زیر اشاره شده است:

  • بیماری ها و اختلالات عضلانی-اسکلتی مانند شکستگی ها، درگیری مفاصل مختلف بدن از جمله ستون فقرات، اندام های فوقانی و اندام های تحتانی

  • بیماری های دستگاه اعصاب محیطی و مرکزی مانند سکته مغزی- فلج مغزی- ضربات مغزی- آسیب های نخاعی- ام اس و ...

  • بیماری های مرتبط با سالمندان با هدف بهبود کیفیت زندگی و تعادل آنها

  • بیماری های قلب و عروق

  • بیماری های تنفسی

  • آسیب های ورزشی مانند آسیب های رباط در ورزشکاران مختلف

  • بیماری های پوستی و سوختگیها

  • درد و کنترل درد

  • بیماریهای شغلی

همانطور که بر طبق مطالب بالا دیده می شود، حوزه درمانی فیزیوتراپی بسیار گسترده می باشد و در اکثر زمینه های پزشکی تأثیرگذار می باشد.

 

 

مقاطع‌ تحصیلی‌ و گرایش‌های‌ رشته‌ فیزیوتراپی‌

 

این رشته دارای‌ سه‌ مقطع‌ تحصیلی‌ کارشناسی‌ پیوسته‌، کارشناسی‌ ارشد ناپیوسته‌ و دکتری‌ است‌. در مقطع‌ کارشناسی‌ گرایشی وجود ندارد. مدت‌ تحصیل‌ در دوره‌ کارشناسی‌ ۴ سال‌ و در دوره‌ کارشناسی‌ ارشد ۲ سال‌ است. در مقطع کارشناسی ارشد دو گرایش فیزیوتراپی جنرال (عمومی) و ارشد فیزیوتراپی ورزشی وجود دارد. همچنین امکان ادامه تحصیل در مقطع دکتری این رشته در دانشگاههای مختلف مانند دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی  ایران ،دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی اهواز وجود دارد. فارغ‌ التحصیلان‌ این‌ رشته‌ می‌توانند در رشته‌هایی‌ مانند ارشد فیزیوتراپی‌، ارشد علوم‌ تشریح‌ ، ارشد فیزیولوژی‌ و ... ادامه‌ تحصیل‌ دهند. مدت زمان تحصیل در مقطع دکتری حداقل ۴ سال می باشد.


 

تاریخچه فیزیوتراپی در ایران

 

1344 - تأسیس مدرسه عالی فیزیوتراپی در ایران و تأسیس انجمن فیزیوتراپی با همکاری نماینده WHO خانم johnson

۱۳۵۹- عضویت ایران در WCPT

۱۳۶۷- راه اندازی دوره‌های کارشناسی ارشد فیزیوتراپی

۱۳۷۵- راه اندازی دوره‌های  PhD فیزیوتراپی

۱۳۷۸- اجازه تأسیس مراکز فیزیوتراپی به فیزیوتراپیست ها

۱۳۸۱- اخذ شماره نظام پزشکی فیزیوتراپی از سازمان نظام پزشکی

۱۳۸۶- ارسال نامه به وزیر بهداشت و درمان و آموزش پزشکی وقت در خصوص درخواست اجرای دکترای حرفه‌ای فیزیو تراپی در ایران

۱۳۸۷- تهیه و تدوین پروپوزال دکترای حرفه‌ای فیزیوتراپی توسط انجمن فیزیوتراپی ایران وارسال به دپارتمانهای فیزیوتراپی

۱۳۸۸- دکترای حرفه‌ای فیزیوتراپی در اردیبهشت ماه به تصویب وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی رسید.در همین تاریخ واحد های آموزشی نیز مشخص گردید.